Khi điều hành một công ty nhỏ, bạn không thể để phí nguồn lực. Thế nhưng, nhiều chủ doanh nghiệp thường lãng phí một trong những tài sản quý giá nhất của họ: nhân viên. Nhân viên không phải là một điều gì đó khó chịu cần phải chịu đựng mà là một nguồn lực để giúp công ty phát triển. Nếu người chủ lãng phí trí tuệ, năng lượng, hoặc kỹ năng của nhân viên thì cũng giống như ném tiền qua cửa sổ vậy.

Tỷ phú giàu nhất châu Á Jack Ma chia nhân viên thành 3 nhóm: “Chó hoang”, “Chó săn” và “Thỏ trắng”. Việc chia tách này quyết định triết lý dùng người và kiến tạo khung năng lực của Alibaba.

Khung năng lực là gì?

Theo Cục quản lý nhân sự của Mỹ (Office of Personnel Management), Năng lực (Competency) là đặc tính có thể đo lường được của kiến thức, kỹ năng, thái độ, các phẩm chất cần thiết để hoàn thành được nhiệm vụ và là yếu tố giúp một cá nhân làm việc hiệu quả hơn so với những người khác. Khái niệm về Khung năng lực được bắt nguồn từ định nghĩa về Năng lực đã được nghiên cứu, áp dụng trong quản lý nhân sự ở cả lĩnh vực công và tư tại nhiều quốc gia.

Xu hướng thường thấy là nhân viên và nhà lãnh đạo thường ít tin tưởng lẫn nhau. Nhân viên thường nghĩ sếp bóc lột sức lao động, còn sếp nghĩ nhân viên hay lợi dụng công ty để làm việc riêng.

Những mối quan hệ đối nghịch này thường hay bị thổi phồng hơn thực tế, tuy nhiên không có nghĩa là những cảm giác ngờ vực không có thực. Trách nhiệm xây dựng niềm tin thuộc về nhà lãnh đạo, bởi vì họ là người cần phải kiểm soát môi trường làm việc.

Công ty tư vấn nhân sự Willis Towers Watson đã thực hiện khảo sát đối với 120 chủ sử dụng lao động. Theo kết quả khảo sát, hơn 1/4 số người được khảo sát cho thấy họ vẫn thưởng cho cả những người không có năng lực. Cũng theo khảo sát này, tình trạng nhân viên được cho điểm cao hơn so với khả năng thực sự khi đánh giá hiệu quả làm việc là chuyện phổ biến.

Nhân lực là một nguồn lực đặc biệt, không thể đi vay mượn, có vai trò quyết định tới sự thành bại của một tổ chức nói chung, doanh nghiệp nói riêng. Nhưng trên thực tế, nhiều tổ chức, doanh nghiệp vẫn đang loay hoay với bài toán phát triển nguồn nhân lực (NNL) và lúng túng trong việc triển khai đánh giá năng lực nhân viên.

Từ điển năng lực là tất cả các năng lực được chuẩn hóa và áp dụng cho mọi chức danh công việc tại tổ chức, đảm bảo phù hợp với giá trị cốt lõi, văn hóa và đặc thù tính chất công việc. Tùy từng tổ chức sẽ có bộ Từ điển năng lực đặc trưng phù hợp với chiến lược kinh doanh và văn hóa của mỗi tổ chức.

Các chủ doanh nghiệp (DN) thường hướng đến sự hoàn hảo để trở thành nhà lãnh đạo kiệt xuất. Thế nhưng, theo ông Rex Brown - Phó chủ tịch Zenger Folkman, không cần hoàn hảo vẫn có thể trở thành nhà lãnh đạo kiệt xuất. Người lãnh đạo chỉ cần có vài điểm mạnh và phát huy được những điểm mạnh ấy là đã trở nên kiệt xuất.

“Nâng cao năng lực đội ngũ”, “phát triển năng lực”… luôn là vấn đề quan tâm hàng đầu của các nhà quản lý. Tuy nhiên “Năng lực là gì”; “Nâng cao năng lực đến đâu?” và “Làm thế nào để nâng cao năng lực?” thì chưa hẳn đã được hiểu và trả lời đầy đủ đối với bản thân người lao động và cả nhà quản lý.

Cả hai từ “năng lực” và “sự nghiệp” đều quá mơ hồ. Sự mơ hồ này dẫn đến nhiều hiểu lầm đáng tiếc, khiến hầu hết người lao động chỉ chạy theo các kỹ năng, phương pháp bề nổi mà bỏ quên các kỹ năng thật sự cần thiết.